Ο κόσμος διανύει μία από τις πιο ταραγμένες περιόδους μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Οι πολεμικές συρράξεις δεν είναι πλέον απομονωμένες εστίες έντασης· σχηματίζουν έναν αλληλένδετο γεωπολιτικό χάρτη συγκρούσεων, όπου μεγάλες και περιφερειακές δυνάμεις δοκιμάζουν ισχύ, συμμαχίες και αντοχές.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία εισέρχεται στον τέταρτο χρόνο του. Η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε διαρκή ανάφλεξη. Η Αφρική βιώνει στρατιωτικά πραξικοπήματα και ένοπλες συγκρούσεις. Στην Ασία, η Ταϊβάν αποτελεί μόνιμη πηγή έντασης. Και τώρα, η άμεση αντιπαράθεση Ισραήλ–Ιράν, με σαφή εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών, ανεβάζει το παγκόσμιο θερμόμετρο σε επικίνδυνα επίπεδα.
Ουκρανία: Ο πόλεμος φθοράς που επαναχάραξε την Ευρώπη
Η ρωσική εισβολή του 2022 μετατράπηκε σε έναν μακρόσυρτο πόλεμο φθοράς.
Στοιχεία:
• Δεκάδες χιλιάδες νεκροί στρατιώτες και άμαχοι
• Εκατομμύρια εκτοπισμένοι
• Πρωτοφανείς δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας
• Μαζική στρατιωτική και οικονομική στήριξη της Ουκρανίας από ΗΠΑ και ΕΕ
Η Ρωσία επιδιώκει γεωπολιτικό έλεγχο και αναχαίτιση του ΝΑΤΟ.
Η Δύση βλέπει την Ουκρανία ως γραμμή άμυνας απέναντι σε αναθεωρητικές δυνάμεις.
Η Ευρώπη επανεξοπλίζεται. Η Γερμανία αυξάνει δραματικά τις αμυντικές της δαπάνες. Το ΝΑΤΟ επεκτείνεται με Σουηδία και Φινλανδία. Η ενεργειακή εξάρτηση από τη Μόσχα μειώθηκε βίαια, αλλά το κόστος για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες ήταν τεράστιο.
Γάζα και Ισραήλ: Η σύγκρουση που πυροδότησε περιφερειακή ανάφλεξη
Η πολεμική κλιμάκωση στη Γάζα προκάλεσε διεθνή διχασμό.
Το Ισραήλ επικαλείται το δικαίωμα αυτοάμυνας απέναντι σε τρομοκρατικές επιθέσεις.
Παλαιστινιακές και διεθνείς οργανώσεις μιλούν για ανθρωπιστική καταστροφή και δυσανάλογη στρατιωτική απάντηση.
Ο ΟΗΕ καταγράφει:
• Χιλιάδες νεκρούς αμάχους
• Καταστροφή βασικών υποδομών
• Μαζικό εκτοπισμό πληθυσμού
Η παγκόσμια κοινή γνώμη πολώνεται. Στις ΗΠΑ και την Ευρώπη καταγράφονται μαζικές διαδηλώσεις υπέρ των Παλαιστινίων, ενώ κυβερνήσεις διατηρούν στρατηγική στήριξη προς το Ισραήλ.
Ιράν – Ισραήλ – ΗΠΑ: Το επικίνδυνο τρίγωνο
Η τελευταία φάση της κρίσης σηματοδοτεί μια ποιοτική αλλαγή.
Το Ιράν, μέσω άμεσων ή έμμεσων ενεργειών (πυραυλικές επιθέσεις, drones τύπου Shahed, υποστήριξη σε ένοπλες οργανώσεις), επιχειρεί να ασκήσει πίεση στο Ισραήλ και στους συμμάχους του.
Το Ισραήλ απαντά με:
• Στοχευμένα πλήγματα
• Επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις
• Επιχειρήσεις αποτροπής
Οι ΗΠΑ:
• Ενισχύουν στρατιωτική παρουσία στην περιοχή
• Αναπτύσσουν αεροπλανοφόρα
• Υποστηρίζουν αμυντικά το Ισραήλ
Η Ουάσινγκτον δηλώνει ότι δεν επιδιώκει γενικευμένο πόλεμο, όμως η στρατιωτική εμπλοκή αυξάνει τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης με την Τεχεράνη.
Οι παγκόσμιες θέσεις
ΗΠΑ
Επιδιώκουν αποτροπή, προστασία συμμάχων και διατήρηση περιφερειακής ισορροπίας. Αντιμετωπίζουν όμως εσωτερικές πιέσεις και εκλογική πόλωση.
Ευρωπαϊκή Ένωση
Ζητά αποκλιμάκωση και διπλωματική λύση. Φοβάται ενεργειακό σοκ και νέο προσφυγικό κύμα.
Ρωσία
Καταγγέλλει «αμερικανική επιθετικότητα», διατηρεί σχέσεις με Ιράν και επιδιώκει γεωπολιτικά οφέλη.
Κίνα
Καλεί σε διάλογο και σταθερότητα, ενώ παρακολουθεί προσεκτικά τις αμερικανικές στρατιωτικές δεσμεύσεις σε πολλαπλά μέτωπα.
Αραβικές χώρες
Ισορροπούν ανάμεσα σε στρατηγικές σχέσεις με ΗΠΑ και λαϊκή δυσαρέσκεια για τις εξελίξεις στη Γάζα.
Οικονομικές επιπτώσεις
Οι συγκρούσεις επηρεάζουν:
• Τιμές ενέργειας
• Ναυτιλιακές οδούς (Ερυθρά Θάλασσα)
• Παγκόσμιο εμπόριο
• Πληθωρισμό
Κάθε κλιμάκωση Ιράν–Ισραήλ αυξάνει τον φόβο για κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου.
Νέα εποχή ή παγκόσμια διολίσθηση;
Αναλυτές μιλούν για «πολυπολικό κόσμο χωρίς σταθερούς κανόνες».
Η έννοια της αποτροπής δοκιμάζεται.
Η διπλωματία μοιάζει να υποχωρεί μπροστά στην στρατιωτική ισχύ.
Ορισμένοι βλέπουν έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο.
Άλλοι προειδοποιούν για «ατυχήματα» που μπορούν να πυροδοτήσουν ανεξέλεγκτες εξελίξεις.
Το μεγάλο ερώτημα
Μπορεί η διεθνής κοινότητα να επιβάλει φρένο πριν η περιφερειακή σύγκρουση μετατραπεί σε παγκόσμια;
Ο ΟΗΕ καλεί σε άμεση κατάπαυση πυρός.
Διπλωματικά κανάλια παραμένουν ανοικτά, αλλά εύθραυστα.
Η ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή:
Θα επικρατήσει η λογική της αποκλιμάκωσης ή η λογική της σύγκρουσης;
Ο πλανήτης δεν αντέχει έναν ακόμη γενικευμένο πόλεμο.
Και όμως, ποτέ άλλοτε τα μέτωπα δεν ήταν τόσο πολλά και τόσο αλληλένδετα.
Λουκία Πική
Εκπαιδευτικός - Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού
Υποψήφια Βουλευτης Λευκωσιας
